Son zamanlarda ders çalışırken yapay zekâ kullanan öğrenci sayısı hızla artıyor. Ödev soranlar, konu özetletenler, deneme analizi yaptıranlar… Peki akıllardaki asıl soru şu:
AI destekli çalışmak öğrenciyi gerçekten tembelleştirir mi?
Bu sorunun cevabı düşündüğünden daha net:
AI seni tembelleştirmez, ama yanlış kullanırsan düşünme kaslarını köreltebilir.
Sorun Yapay Zekâ Değil, Onu Nasıl Kullandığın
Ders çalışırken AI’ye “cevabı ver” dediğinde beynin devre dışı kalır. Çünkü beyin, zorlanmadığı bilgiyi öğrenme olarak kaydetmez. Hazır cevabı almak kısa vadede rahatlatıcıdır ama uzun vadede şu etkiyi yaratır:
“Ben yapmasam da bir şeyler oluyor.”
İşte bu nokta, tembelliğin başladığı yerdir.
Ama aynı yapay zekâyı şu şekilde kullandığında durum tamamen değişir:
- “Bu soruyu çözerken nerede hata yapmış olabilirim?”
- “Bu konunun mantığını bana basit bir örnekle anlatır mısın?”
- “Bu bilgiyi akılda tutmak için nasıl tekrar edebilirim?”
Burada AI, senin yerine düşünmez; seninle birlikte düşünür.
AI, Kopya Makinesi mi Yoksa Antrenör mü?
Bir sporcu düşün.
Ağırlıkları onun yerine kaldıran bir alet mi gelişmesini sağlar,
yoksa nasıl kaldıracağını gösteren bir antrenör mü?
Yapay zekâ da aynen böyle.
Eğer onu kopya makinesi gibi kullanırsan, zihinsel kasların zayıflar.
Ama antrenör gibi kullanırsan, öğrenme hızın artar.
Özellikle şu alanlarda AI çok güçlü bir destek olabilir:
- Anlamadığın konuyu farklı bir dille anlatması
- Yanlışlarını fark ettirmesi
- Kendi kendine soru sorman için seni yönlendirmesi
- Uzun konuları daha yönetilebilir parçalara bölmesi
Gerçek Tehlike: “Çaba Hissetmeden İlerliyorum” Yanılgısı
AI ile çalışan birçok öğrenci şu hissi yaşıyor:
“Bugün çok şey yaptım ama aslında hiç yorulmadım.”
Bu her zaman iyi bir şey değil.
Çünkü öğrenme biraz zorlanmayı gerektirir.
Hiç zorlanmıyorsan, muhtemelen sadece tüketiyorsundur.
Kendine şu soruyu sorabilirsin:
“Bu bilgiyi yarın bana sorsalar, AI olmadan anlatabilir miyim?”
Eğer cevap hayırsa, orada durup yöntemi değiştirmen gerekir.
Doğru Kullanıldığında AI, Tembellik Değil Avantajdır
AI destekli çalışmak, doğru kullanıldığında:
- Zaman kazandırır
- Kaybolmanı engeller
- Motivasyon düşüşlerinde seni oyunda tutar
Ama hiçbir zaman senin yerine çalışmaz.
Çalışmayı yine sen yaparsın; AI sadece yolu aydınlatır.
Sonuç: Kontrol Kimde?
Yapay zekâ seni tembelleştirmez.
Kontrolü ona bırakırsan, tembelleşirsin.
AI’yi düşünen bir beyinle, sorgulayarak, hata yaparak kullanırsan;
bu çağın en büyük avantajını eline almış olursun.
Unutma:
Güçlü araçlar, güçlü alışkanlıklar ister.
