Yeni d\u00f6nem ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda masan\u0131n ba\u015f\u0131na oturup kendimize bir s\u00f6z veririz: Bu sefer her konuyu eksiksiz \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m, her denemede tam puan alaca\u011f\u0131m, bir g\u00fcn bile bo\u015f ge\u00e7meyecek. S\u00f6z verdi\u011fimiz anda i\u00e7imizde k\u00fc\u00e7\u00fck bir ses de hemen soruyor: “Ya bir hata yaparsam?” Bu ses \u00e7o\u011fu zaman bizi harekete ge\u00e7irmez, tam tersine durdurur.<\/p>\n\n\n\n
Bir\u00e7ok \u00f6\u011frenci ba\u015far\u0131y\u0131 hatas\u0131z olmakla e\u015f tutmay\u0131 zamanla \u00f6\u011frenmi\u015ftir. Bir yanl\u0131\u015f, k\u00f6t\u00fc bir deneme sonucu ya da s\u0131nav sonras\u0131 “neden bunu yapamad\u0131m?” sorusu, zamanla kendini de\u011ferlendirmenin temel \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc h\u00e2line gelir. Aile beklentileri, akran k\u0131yaslamalar\u0131 ve dijital ortamda s\u00fcrekli g\u00f6r\u00fcnen ba\u015far\u0131 payla\u015f\u0131mlar\u0131 bu \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc daha da yukar\u0131 \u00e7eker.<\/p>\n\n\n\n
M\u00fckemmeliyet\u00e7ilik bir hedef olarak sorun de\u011fildir. Sorun, hedefin yerini bir cezaland\u0131rma mekanizmas\u0131n\u0131n almas\u0131d\u0131r. Hedef “bu konuyu iyi \u00f6\u011frenmek” iken mekanizma “hata yap\u0131nca kendimi de\u011fersiz hissetmek” oldu\u011funda, \u00e7al\u0131\u015fma enerjisi korkuya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
B\u00fcy\u00fck bir i\u015fin kar\u015f\u0131s\u0131na ge\u00e7ti\u011fimizde beynimiz o i\u015fi bir tehdit olarak alg\u0131layabilir. Yapamama ihtimali ne kadar y\u00fcksek g\u00f6r\u00fcn\u00fcrse, ba\u015flamamak o kadar cazip h\u00e2le gelir. B\u00f6ylece kitab\u0131 a\u00e7madan ge\u00e7en her saat “en az\u0131ndan k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131m” rahatl\u0131\u011f\u0131 verir. Ama bu rahatlama k\u0131sa s\u00fcrer; geriye hem eksik konular hem de daha b\u00fcy\u00fck bir su\u00e7luluk kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fckenmi\u015flik de benzer bir d\u00f6ng\u00fcden do\u011far. S\u00fcrekli kendini zorlayan, her molay\u0131 su\u00e7luluk duygusuyla ge\u00e7iren \u00f6\u011frenci bir noktada enerjisini tamamen harcar. Uykusu azal\u0131r, odaklanmas\u0131 zay\u0131flar, masaya oturdu\u011funda bile verimi d\u00fc\u015fer. D\u0131\u015far\u0131dan bakan “tembel” der; i\u00e7eriden bakan ise “neden h\u00e2l\u00e2 yapam\u0131yorum?” diye y\u0131pran\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Her m\u00fckemmeliyet\u00e7ilik ayn\u0131 etkiyi yaratmaz. Baz\u0131 \u00f6\u011frenciler y\u00fcksek standart koyar ama hatalar\u0131ndan \u00f6\u011frenir; bu bi\u00e7im genellikle motive edicidir. Di\u011ferleri ise standard\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in s\u00fcrekli kayg\u0131 ya\u015far ve hatay\u0131 ki\u015fisel bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k gibi okur. Birincisinde standart bir yol haritas\u0131 i\u015flevi g\u00f6r\u00fcrken, ikincisinde s\u00fcrekli bir g\u00f6zetim alt\u0131nda ya\u015famaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Kendinize \u015fu soruyu sorabilirsiniz: “Bu standard\u0131 koydu\u011fumda, hata yapt\u0131\u011f\u0131mda ne \u00f6\u011freniyorum?” Cevap “bir sonraki seferde neyi de\u011fi\u015ftirece\u011fim” ise standart size hizmet ediyor demektir. Cevap “kendimi ne kadar k\u00f6t\u00fc hissedece\u011fim” ise standart sizi y\u0131prat\u0131yordur.<\/p>\n\n\n\n
Hata tolerans\u0131 sabit bir \u00f6zellik de\u011fildir; d\u00fc\u015f\u00fcnme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131yla de\u011fi\u015ftirilebilir. A\u015fa\u011f\u0131daki egzersizler bunun i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck ama somut ad\u0131mlar sunar.<\/p>\n\n\n\n
Bir k\u00e2\u011f\u0131da \u00fc\u00e7 s\u00fctun \u00e7izin: “Hata”, “Ger\u00e7ek sonu\u00e7”, “D\u00fczeltmek i\u00e7in ne gerekir”. Son bir haftada yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z hatalar\u0131 yaz\u0131n ve her birinin ger\u00e7ekte ne sonu\u00e7 do\u011furdu\u011funu d\u00fcr\u00fcst\u00e7e i\u015faretleyin. \u00c7o\u011fu zaman bir yanl\u0131\u015f\u0131n bedelinin, zihnimizde canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z felaket senaryosundan \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu g\u00f6receksiniz. Bu tablo, hatay\u0131 bir felaketten bir d\u00fczeltme g\u00f6revine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin en h\u0131zl\u0131 yollar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n
Her \u00e7al\u0131\u015fma oturumundan \u00f6nce, ne demek istedi\u011finizi tek bir c\u00fcmleyle yaz\u0131n. \u00d6rne\u011fin: “Bug\u00fcn t\u00fcrev konusunda temel sorular\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 do\u011fru \u00e7\u00f6zmek yeterli.” Bu c\u00fcmle hedefi “her \u015feyi m\u00fckemmel yapmak”tan \u00e7\u0131kar\u0131p \u00f6l\u00e7\u00fclebilir ve ula\u015f\u0131labilir bir noktaya ta\u015f\u0131r. Oturum sonunda hedefe ula\u015f\u0131p ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131za bak\u0131n; ula\u015ft\u0131ysan\u0131z bunu kendinize a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yleyin.<\/p>\n\n\n\n
Bir hata yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ya da k\u00f6t\u00fc bir deneme sonucu ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda kendinizi de\u011ferlendirmeyi 24 saate erteleyin. Bu s\u00fcre i\u00e7inde duygular yat\u0131\u015f\u0131r ve olaya daha net bakabilirsiniz. Ertesi g\u00fcn tek bir soru sorun: “Bu hatadan somut olarak ne \u00e7\u0131karabilirim?” Cevab\u0131 bir not defterine yaz\u0131n. Gece ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z su\u00e7lulu\u011fun b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n sabah \u00f6nemsiz g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc fark edebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n
Erteleme \u00e7o\u011fu zaman “tam haz\u0131r oldu\u011fumda ba\u015flar\u0131m” d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle beslenir. Bunun yerine yaln\u0131zca on dakikal\u0131k bir ba\u015flang\u0131\u00e7 s\u00fcresi belirleyin ve o kadar \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 kendinize s\u00f6yleyin. On dakika sonunda isterseniz durabilirsiniz. \u00c7o\u011fu zaman ilk on dakika, geri kalan s\u00fcreyi de ba\u015flatan bir ivme sa\u011flar. M\u00fckemmel bir ba\u015flang\u0131\u00e7 an\u0131n\u0131 beklemek yerine, yeterince iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 yapm\u0131\u015f olursunuz.<\/p>\n\n\n\n
S\u0131nav yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda m\u00fckemmeliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnce en g\u00fc\u00e7l\u00fc h\u00e2line gelir. Her soru bir s\u0131nav gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, her deneme bir karar gibi okunur. Bu noktada \u00f6\u011frenci, bir konuyu \u00f6\u011frenmek yerine “yanl\u0131\u015f yapmamak” i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flar. Okudu\u011funu anlamak yerine ezberlemeye, \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fc soruyu g\u00f6zden ge\u00e7irmek yerine yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 gizlemeye y\u00f6nelir.<\/p>\n\n\n\n
Bu davran\u0131\u015f kayg\u0131y\u0131 azaltmaz, tam tersine besler. Yanl\u0131\u015f yapmaktan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in s\u00fcrekli yeni bir e\u015fik koyan zihin, her yeni denemede daha fazla gerilir. S\u0131nav g\u00fcn\u00fcnde ise kayg\u0131, bilinen sorular\u0131 bile hat\u0131rlamay\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilir. Burada \u00f6nemli olan, kayg\u0131n\u0131n tamamen yok olmas\u0131n\u0131 beklemek de\u011fil, onu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc bozmayacak bir d\u00fczeye \u00e7ekmektir.<\/p>\n\n\n\n
Kendinize bir deneme sonras\u0131 \u015fu sorular\u0131 sorabilirsiniz:<\/p>\n\n\n\n
Bu sorular, yanl\u0131\u015f\u0131 bir kimlik meselesi olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p \u00e7al\u0131\u015fma plan\u0131n\u0131za eklenecek somut bir bilgiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Yanl\u0131\u015f, art\u0131k sizi tan\u0131mlayan bir damga de\u011fil, bir sonraki ad\u0131m\u0131n g\u00f6stergesidir.<\/p>\n\n\n\n
Bir de s\u0131nav g\u00fcn\u00fc i\u00e7in basit bir haz\u0131rl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: S\u0131navdan \u00f6nceki son haftada yeni konu eklemek yerine, zaten bildi\u011finiz konular\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irin ve kendinize “bu s\u0131navda her soruyu \u00e7\u00f6zmek zorunda de\u011filim” hat\u0131rlatmas\u0131n\u0131 yap\u0131n. Bu c\u00fcmle, bo\u015f b\u0131rak\u0131lan bir sorunun felaket olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131r ve zihni daha sakin bir ritme sokar.<\/p>\n\n\n\n
B\u00fct\u00fcn bu egzersizleri ayn\u0131 anda uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fmak yeni bir y\u00fck yarat\u0131r. Bunun yerine bir haftal\u0131k k\u00fc\u00e7\u00fck bir deney \u00f6nerilir. Her g\u00fcn yaln\u0131zca bir egzersizi se\u00e7in ve ak\u015fam, o g\u00fcn nas\u0131l ge\u00e7ti\u011fini iki c\u00fcmleyle yaz\u0131n.<\/p>\n\n\n\n
Hafta sonunda ama\u00e7, m\u00fckemmel bir sonu\u00e7 almak de\u011fil, hangi d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7iminin size daha az y\u00fck bindirdi\u011fini g\u00f6rmektir. Bu g\u00f6zlem, bir sonraki haftan\u0131n plan\u0131n\u0131 \u00e7ok daha ger\u00e7ek\u00e7i k\u0131lar. Sonu\u00e7lar\u0131 yazmak da \u00f6nemli; \u00e7\u00fcnk\u00fc zihin \u00e7o\u011fu zaman k\u00f6t\u00fc g\u00fcnleri oldu\u011fundan b\u00fcy\u00fck, iyi g\u00fcnleri ise oldu\u011fundan k\u00fc\u00e7\u00fck hat\u0131rlar. Yaz\u0131l\u0131 kay\u0131t bu dengeyi kurmaya yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6nemin ilk haftalar\u0131 beklentilerin en y\u00fcksek oldu\u011fu zamand\u0131r. Bu nedenle ilk plan\u0131n\u0131zda her g\u00fcn a\u011f\u0131r bir y\u00fck koymak yerine esnek bir \u00e7er\u00e7eve kurmak daha sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r. Haftada bir kez, plan\u0131n ne kadar\u0131n\u0131n uyguland\u0131\u011f\u0131na de\u011fil, neyin i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131n. Plan tutmad\u0131ysa su\u00e7lamak yerine plan\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n
\u00d6\u011fretmenler ve aileler i\u00e7in de ayn\u0131 ilke ge\u00e7erlidir. \u00d6\u011frenciye “hi\u00e7 hata yapma” demek yerine, hatay\u0131 nas\u0131l okuyabilece\u011fini g\u00f6stermek \u00e7ok daha koruyucudur. Bir yanl\u0131\u015f\u0131n ard\u0131ndan gelen sakin bir tepki, \u00f6\u011frencinin bir sonraki denemeye cesaretle girmesini sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n
Son olarak, destek istemek bir zay\u0131fl\u0131k de\u011fildir. Uyku d\u00fczeni bozulduysa, kayg\u0131 g\u00fcnl\u00fck i\u015fleri aksat\u0131yorsa ya da erteleme uzun s\u00fcredir devam ediyorsa okul rehber \u00f6\u011fretmeninize ya da bir psikolojik dan\u0131\u015fmana ba\u015fvurmak, sorunu b\u00fcy\u00fcmeden ele alman\u0131n en sa\u011fl\u0131kl\u0131 yoludur.<\/p>\n\n\n\n
M\u00fckemmeliyet\u00e7ilik ba\u015far\u0131ya giden yolda do\u011fru y\u00f6nde bir istek olabilir; ama hatas\u0131z olma bask\u0131s\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde kendi enerjinizi t\u00fcketen bir tuza\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu d\u00f6nemde yapabilece\u011finiz en de\u011ferli \u015fey, kendinize daha ger\u00e7ek\u00e7i bir hata tolerans\u0131 tan\u0131mak. Yukar\u0131daki d\u00f6rt egzersizden birini bu hafta deneyin ve sonucunu bir not defterine yaz\u0131n. K\u00fc\u00e7\u00fck ayarlamalar, uzun vadede \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fczeninizi \u00e7ok daha dengeli h\u00e2le getirebilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yeni d\u00f6nemin ba\u015f\u0131nda ‘her \u015feyi hatas\u0131z yapmal\u0131y\u0131m’ d\u00fc\u015f\u00fcncesi erteleme ve t\u00fckenmi\u015fli\u011fe yol a\u00e7abilir. Hata tolerans\u0131n\u0131 ayarlaman\u0131n d\u00f6rt somut d\u00fc\u015f\u00fcnme egzersizi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4503,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[89,34],"tags":[148,147,105,149],"class_list":["post-4504","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ogrenci-psikolojisi","category-rehberlik","tag-erteleme","tag-mukemmeliyetcilik","tag-ogrenci-psikolojisi","tag-sinav-kaygisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4504","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4504"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4504\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4568,"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4504\/revisions\/4568"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4504"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4504"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/derstakip.app\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4504"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}